Project keerfok

De Schuttevaer is origineel uitgevoerd met een rolgenua die net voorbij de mast komt indien deze vol is uitgerold.
Op zich een prima zeil tot zeg windkracht 4-5 scherp(er) aan de wind ontstaat de neiging tot oploeven en als er dan even een sterkere vlaag wind is, valt het oploeven niet tegen te houden, mede door het sterk gaan hellen van de boot waardoor de waterlijn aan de lij flink afneemt en aan loef flink toeneemt. Roer en bezaan kunnen dit niet tegenhouden. Bij een korte vlaag en voldoende ruimte is dit nog te houden maar in alle andere omstandigheden vereist dit actie die weer ongedaan moet worden als de vlaag weer voorbij is.
Bij continu sterkere wind moet er gereefd worden en een deels ingerolde genua heeft (zeker gezien de flinke leeftijd van het zeil) nou niet echt het optimale profiel.

Daarnaast is het sterk hellen van de boot misschien eventjes leuk, maar voor snelheid niet nodig en met een stuurstand op een open achterdek niet echt comfortabel, het is dan echt een kwestie van goed vasthouden.
Omdat ik veelal solo zeil is het wisselen van zeil onderweg geen optie.

Daarom gekozen voor het bijplaatsen van een stagzeil en dit dan uit te voeren als een keerfok. In eerste instantie wilde ik voor een kotterfok gaan maar dat zou extra bakstagen vereisen, ofwel permanent kort achter de mast of als wisselstag naar het achterdek. Het eerste zou een ingrijpende aanpassing zijn en de doorloop in het gangboord (ja, de Schuttevaer heeft gangboorden ipv een voetrail) niet verbeteren en de wisselstag is bij solo zeilen niet handig bij veel overstag gaan, dus werd het een stag net onder de masttop bevestigd, op deze manier zijn geen extra stagen nodig.

Op het voordek bevestigd voor de ankerlier met een extra plaat onderdeks. Het dek is net als de romp aluminium dus een prima en sterk bevestigingspunt. De trommel zit hoog genoeg om het anker te kunnen laten passeren bij het voor anker gaan, het vereist enige zorgvuldigheid maar dit was sowieso al het geval om deuken in het hout onder  de reling te voorkomen.

Het bruine zeil is een fok die aan boord lag en even tijdelijk gehesen om een eerste indruk te krijgen, deze fok heeft niet de juiste maten, vandaar ook niet tot de top gehesen maar zelfs met deze fok maar deels uitgerold gaf het een aardige indruk wat te verwachten zou zijn, het te gebruiken zeil kon pas in gemeten worden na plaatsing van de rail.

De rail is dubbel gebogen in het horizontale vlak de straal vanaf de stag volgend en verticaal in de bolling van het dek.
Op deze manier kwam het heel mooi uit dat deze rail in het midden vastgezet kon worden op het stevige blok aluminium van de mastvoet, schroefgaten 3 cm. diep geboord en nog altijd niet door en door en de uiteinden kwamen zo uit bij bevestigingspunten van de onderste verstaging. Daarnaast heb ik het geluk dat bij deze uiteinden benedendeks 2 speakers in het plafond zijn ingebouwd zodat ik zonder iets te hoeven open maken de eerste 5 bouten onderdeks van carrosserieringen en moeren kon voorzien. Dit extra naast de draadgetapte boorgaten in het aluminium dat ook hier onder het houten dek zit. Links en rechts nog kleine gaten geboord om ook daar nog een moer extra te plaatsen en deze gaten zijn gecamoufleerd door het plaatsen van 2 spotjes, een gewenste aanvulling op de aanwezige verlichting.

De rail is aan beide uiteinden voorzien van verplaatsbare eindstoppen.

Ik heb gekozen voor een transvers schootvoering:

Dit systeem heeft als voordeel dat je voordek vrij blijft en het aantal katrollen beperkt blijft.

Het uiteinde van de schoot is bevestigd met een harpsluiting rond de voet van de stag (alhoewel deze minimaal zal bewegen voorzien van rubber om slijtage aan stagvoet of harpsluiting te voorkomen en aan de andere zijde zit op gelijke wijze zit een katrol die de schoot 90 graden afbuigt richting achterschip.
Prettige bijkomstigheid is dat de schoot indien deze niet in gebruik is met wat geringe spanning vrij blijft van het dek, scheelt weer in de aangroei van algen, touwwerk dat op een teakdek ligt houdt water lang vast wat tot alg groei leidt.

De schoot kan daarnaast van de stagfok afgekoppeld worden en dan gekoppeld worden aan een lijn naar de boeg die ofwel  wordt gekoppeld aan de clew van de gennaker, deels voor wat trimming en anderzijds kan ik zo de gennaker vanaf het achterdek even omhoog houden om er onderdoor te kijken, stuurstand op achterdek is nogal hoog boven de waterlijn waardoor ik met de gennaker een grote blinde hoek heb. Anderzijds kan deze gekoppeld worden aan de neerhouder van de spiboom.

Vervolgens loopt de schoot naar de deksalon om vervolgens omhoog te gaan naar een katrol en loopt vervolgens door naar achteren onder de overhang van het salondak om vervolgens ter hoogte van de stuurstand door de overhang naar boven komt en via een klem en een katrol door naar de lier.
Indien in de toekomst blijkt dat het in bepaalde windomstandigheden voordeel heeft om de genua en keerfok tegelijk te gebruiken zou er een lier bijgeplaatst kunnen worden. Bij het testen van de keerfok deze laten staan en de genua er achter uitgerold om daarna de keerfok in te rollen.  De korte tijd zeilen met dubbel voorzeil gaf de indruk dat deze combinatie echt meer power gaf dan de genua alleen, ga ik zeker eens uitgebreider uittesten.

Voordeel van deze wijze van schootvoering is dat er zo geen enkele last is bij het verplaatsen over het dek, enkel bij de grote mast is het even oppassen als je van de mast doorloopt naar het voordek.
Bij het uitrollen van de keerfok blijft de schoot ruim vrij van de bescherming over de dorade (luchthapper), hier geen enkel probleem.
Enkel ter hoogte van de preekstoel is het even wat lastiger bewegen, staat dan weer wel tegenover dat er een extra houvast is aan de stag.
Enige echte “hinder” is als je op voordek van bak- naar stuurboord en v.v. gaat, dan moet je even onder de schoot door bukken of dicht bij de mast over het kajuitdak stappen.

Qua zeilen voldoet de keerfok volledig aan de verwachting, ging de Schuttevaer voorheen bij een windvlaag flink schuin met alle gevolgen, nu met de keerfok is het meer van, O, is er wat meer wind, nou vooruit, ik zal een beetje meegeven terwijl de boot gewoon op koers blijft en wat versnelling het enige echt merkbare effect is.
Dit met een nauwelijks lagere snelheid dan met de genua, enkel met lagere windsnelheden is de genua nog duidelijk in het voordeel al komt de gennaker dan ook al snel in beeld, dus of de genua nog veel gebruikt gaat worden……..Met wisselende omstandigheden is het in ieder geval ideaal om vanaf het achterdek snel even van voorzeil te kunnen wisselen is ideaal.

En laten we vooral ook niet het gemak van een keerfok vergeten.

Kortom de boot is duidelijk veel meer in balans en als er gereefd moet worden, keerfok en bezaan presteren dan zonder grootzeil ook prima.